Etik kurul başvuru formu, başvurunuzun en kritik belgesidir. Formdaki eksik veya yanlış bilgi, başvurunuzun reddedilmesine neden olur. Bu rehberde, etik kurul formunun her bölümünü tek tek ele alıyor, örnek cevaplarla nasıl doldurulacağını gösteriyoruz.
Etik Kurul Formu Genel Yapısı
Etik kurul başvuru formları üniversiteden üniversiteye farklılık gösterse de, genellikle şu 6 ana bölümden oluşur:
- Başvuru sahibi ve araştırma bilgileri
- Araştırmanın amacı ve kapsamı
- Yöntem ve veri toplama araçları
- Katılımcı bilgileri ve onam
- Etik konular ve risk değerlendirmesi
- Ekler ve imzalar
Bölüm Bölüm Form Doldurma Rehberi
Başvuru Sahibi ve Araştırma Bilgileri
Bu bölümde araştırmacının kimlik bilgileri, kurumu ve araştırmanın temel bilgileri yer alır.
Doldurulması gereken alanlar:
- Araştırmacının adı, soyadı, unvanı
- Bağlı olduğu kurum, fakülte, bölüm
- İletişim bilgileri (e-posta, telefon)
- Araştırmanın başlığı (Türkçe ve İngilizce)
- Öğrenci ise danışman bilgileri
Araştırmanın Amacı ve Kapsamı
Bu bölümde araştırmanın neden yapıldığı ve ne hedeflediği açıkça yazılır.
Yazılması gerekenler:
- Araştırmanın amacı (1-2 paragraf)
- Araştırma soruları veya hipotezler
- Beklenen katkı (bilimsel, toplumsal)
- Araştırmanın sınırlılıkları
Yöntem ve Veri Toplama Araçları
Bu bölüm, kurulun en çok incelediği bölümdür. Net ve somut bilgi verilmelidir.
Yazılması gerekenler:
- Araştırma modeli (nicel, nitel, karma)
- Evren ve örneklem
- Veri toplama araçları (anket, ölçek, görüşme)
- Ölçeklerin kaynağı ve izinleri
- Veri toplama süresi ve yeri
- Veri analiz yöntemleri
"Araştırmaya, X Üniversitesi Eğitim Fakültesi'nde öğrenim gören 200 gönüllü lisans öğrencisi katılacaktır. Veri toplama aracı olarak, izinli ve geçerliği kanıtlanmış 'Sosyal Medya Kullanım Ölçeği' ve 'Akademik Başarı Değerlendirme Formu' kullanılacaktır. Anket, ders saatleri dışında online olarak uygulanacaktır."
"Öğrencilerle anket yapılacak. Bazı ölçekler kullanılacak. Veriler analiz edilecek."
Katılımcı Bilgileri ve Gönüllü Onam
Bu bölümde katılımcıların kimler olduğu ve nasıl korunacağı belirtilir.
Yazılması gerekenler:
- Katılımcı kitlesi (yaş, cinsiyet, özellik)
- Katılımcı sayısı
- Katılımcı seçim kriterleri
- Gönüllü katılım esası
- Geri çekilme hakkı
- Gizlilik ve veri koruma
- Özel gruplar (çocuk, hasta, engelli) varsa ek önlemler
Etik Konular ve Risk Değerlendirmesi
Bu bölümde araştırmanın olası riskleri ve bu risklere karşı alınacak önlemler belirtilir.
Yazılması gerekenler:
- Fiziksel, psikolojik, sosyal riskler
- Riskleri en aza indirmek için alınacak önlemler
- Katılımcıya verilecek destek (gerekirse)
- Veri güvenliği önlemleri
- Çıkar çatışması beyanı
- Finansal destek bilgisi (varsa)
Ekler ve İmzalar
Formun son bölümünde ekler listelenir ve imzalar tamamlanır.
Eklenmesi gereken belgeler:
- Gönüllü onam formu
- Anket / ölçek örnekleri
- Ölçek izin yazıları
- Araştırma protokolü
- Dilekçe
- Danışman onayı (öğrenci başvurularında)
İmzalar: Araştırmacı, danışman (varsa), varsa diğer araştırmacılar.
Form Doldurmada 6 Kritik Kural
| Kural | Açıklama |
|---|---|
| Boş alan bırakmayın | İlgili değilse "Geçerli değildir" yazın |
| Kısa ve net yazın | Uzun paragraflar yerine madde madde |
| Somut olun | "Bazı öğrenciler" değil, "50 lisans öğrencisi" |
| Tutarlı olun | Form ile onam formu bilgileri uyumlu olmalı |
| Yazım kurallarına uyun | Resmi dil, tam cümle, imla kontrolü |
| İmzaları tamamlayın | Tüm ilgili kişilerin imzası eksiksiz olmalı |
Form Doldurmada Sık Yapılan 5 Hata
- Örnek form kopyalamak — Her araştırma kendine özgüdür; şablon cevaplar kurul tarafından fark edilir.
- Belirsiz ifadeler kullanmak — "Yaklaşık 100 kişi" yerine "100 kişi" yazın.
- Onam formu ile çelişmek — Formda 30 dakika yazıp, onam formunda 1 saat yazmak kafa karıştırır.
- Ekleri unutmak — Formda bahsedilen tüm ekleri dosyaya ekleyin.
- Dil bilgisi hataları — Yazım yanlışları, formun ciddiyetini zedeler.